Η αποκατάσταση των παθήσεων ή τραυματισμών του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) , απαιτεί άµεση αντιµετώπιση και εξειδικευµένη γνώση. Η συμβολή της φυσικοθεραπείας στην αποκατάσταση τέτοιων περιστατικών είναι καθοριστική, καθώς υπάρχουν μέθοδοι (νευρολογική φυσικοθεραπεία) που στοχεύουν στην ανάκτηση της κίνησης και στη βελτίωση της λειτουργικότητας των ασθενών με παθήσεις ή τραυματισμό του ΚΝΣ.
Ορισµένες από τις πιο συνηθισµένες νευρολογικές παθήσεις που χρήζουν φυσικοθεραπείας είναι οι ακόλουθες:
- Σκλήρυνση κατά πλάκας
- Νόσος του Πάρκινσον
- Εγκεφαλικά επεισόδια
- Μυοπάθειες
- Πολυνευροπάθειες
- Κακώσεις νωτιαίου µυελού
- Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις.
Εξατομικευμένο φυσικοθεραπευτικό πρόγραμμα αποκατάστασης
Σε ασθενείς με κάποιο από τα παραπάνω προβλήματα, συχνά εμφανίζονται και άλλες μυοσκελετικές δυσλειτουργίες, αισθητικές βλαβες, διαταραχές της κίνησης (σπαστικότητα,δυστονία, αταξία), αλλαγές στη στάση του σώματος, διαταραχές στην ισορροπία , στη συγκέντρωση ή στη μνήμη κ.α. Όλα αυτά που μπορεί να προκύψουν σε έναν νευρολογικό ασθενή, δυσχεραίνουν τις καθηµερινές δραστηριότητε του, όπως η βάδιση, το σήκωµα από µια καρέκλα, η σίτιση, η καθηµερινή υγιεινή, η γραφή, η οδήγηση κ.ά. Η εκτέλεση δραστηριοτήτων δεν εξαρτάται µόνο από τη µυϊκή ισχύ, αλλά κυρίως από τη μυϊκή συνέργια και από τον βαθμό που αυτή μπορεί να επιτευχθεί από τον εγκέφαλο , δηλαδή το ΚΝΣ, του ασθενούς.
Συνεπώς είναι πολύ σημαντικό να γίνει σωστή νευρολογική εκτίμηση και φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση, ώστε να τεθούν οι στόχοι του φυσικοθεραπευτικού προγράμματος αποκατάστασης (βραχυπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι) και να σχεδιαστεί αυτό εξατομικευμένα για κάθε ασθενή.
Οι στόχοι της φυσικοθεραπείας στην αποκατάσταση νευρολογικών παθήσεων είναι:
- ∆ιατήρηση/επαναφορά ορθής στάσης και κίνησης
- Επανεκπαίδευση βάδισης
- Αύξηση δύναµης του µυϊκού συστήµατος
- ∆ιόρθωση παθολογικών αντανακλαστικών
- Βελτίωση ισορροπίας
- ∆ιατήρηση/βελτίωση εύρους κίνησης των αρθρώσεων
- Καλή αναπνευστική λειτουργία
- Αποκατάσταση λειτουργικών κινήσεων της καθηµερινής ζωής
- Κοινωνική/εργασιακή επανένταξη.
Φυσικοθεραπευτικές μέθοδοι αποκατάστασης παθήσεων ή ταρυματισμών του ΚΝΣ.
Υπάρχουν διάφορες τεχνικές λειτουργικής αποκατάστασης, οι οποίες στοχεύουν τόσο στη βελτίωση του νευροµυϊκού ελέγχου και στην επανεκπαίδευση της µυϊκής λειτουργίας όσο και στην ανάπτυξη φυσιολογικών προτύπων κίνησης και βάδισης. Αυτές είναι:
- Μέθοδος Bobath
- Μέθοδος Brunnstrom
- Μέθοδος Vojta
- Αισθητηριακή ολοκλήρωση
- Ιδιοδεκτική νευροµυϊκή
διευκόλυνση (Μέθοδος PNF) - Στρατηγικές βελτίωσης κινητικής µάθησης (Motor Relearning)
- Τεχνικές εξισορρόπησης εµβιοµηχανικών δυσλειτουργιών (Maitland, Myofascial Trigger Points)
- Ηλεκτροµυογραφική ανατροφοδότηση (EMG Biofeedback)
- Τεχνικές κινητοποίησης νευρικού ιστού (Neurodynamics)
Κάθε φυσικοθεραπευτικό πρόγραµµα αποκατάστασης πρέπει είναι δυναµικό, δηλαδή με συνεχή επαναξιολόγηση του ασθενούς, να αναπροσαρµόζεται ανάλογα µε την εξέλιξή του.
