Ισορροπία του ανθρώπινου σώματος
Ο έλεγχος της ισορροπίας του σώματος αποτελεί μια πολυσύνθετη λειτουργία στην οποία συμβάλουν περιφερικά αισθητηριακά συστήματα όπως το αιθουσαίο, το οπτικό και το ιδιοδεκτικό σύστημα, αλλά και δομές του κεντρικού νευρικού συστήματος (ΚΝΣ). Απαραίτητη λοιπόν για την ισορροπία του ανθρωπίνου σώματος, είναι η φυσιολογική, συμμετρική λειτουργία των περιφερικών αιθουσαίων οργάνων, του οπτικού και του ιδιοδεκτικού συστήματος, καθώς και η φυσιολογική λειτουργία των κεντρικών νευρικών δομών με κύριο επεξεργαστή την παρεγκεφαλίδα.
Το αιθουσαίο σύστημα
Το αιθουσαίο σύστημα είναι υπεύθυνο για την σταθεροποίηση του βλέμματος κατά τη διάρκεια κινήσεων της κεφαλής, τη διατήρηση του προσανατολισμού στο χώρο καθώς και τον έλεγχο της στάσης του σώματος. Τα παραπάνω επιτυγχάνονται με συνδέσεις μεταξύ των ειδικών νευρικών περιοχών δημιουργώντας τα αιθουσαία αντανακλαστικά. Η σύνδεση των αιθουσαίων πυρήνων με τους πυρήνες των οφθαλμοκινητικών νεύρων γίνεται μέσω ινών της ανιούσας έσω επιμήκους δεσμίδας και η σύνδεση αυτή είναι υπεύθυνη για το αιθουσαιο-οφθαλμικό αντανακλαστικό (VOR). Με το VOR διατηρείται σταθερό το οπτικό πεδίο κατά τις μεταβολές της θέσης της κεφαλής και του σώματος.
Η σύνδεση των αιθουσαίων πυρήνων με την κινητική μοίρα του νωτιαίου μυελού γίνεται με ίνες της κατιούσας έσω επιμήκους δεσμίδας και με το αιθουσαιονωτιαίο δεμάτιο. Με τη σύνδεση αυτή επιτυγχάνεται ο αντανακλαστικός έλεγχος (αιθουσονωτιαίο αντανακλαστικό) του τόνου των μυών, με αποτέλεσμα την κατάλληλη προσαρμογή της θέσης του κορμού και των άκρων κατά την εκτέλεση κινήσεων ή σε μεταβολές της θέσης του σώματος.
Έτσι, το ΚΝΣ μέσω των πληροφοριών από το αιθουσαίο, το ιδιοδεκτικό και το οπτικό σύστημα παράγει μια τελική κινητική εντολή σε μυϊκές ομάδες για την σταθεροποίηση του βλέμματος, της στάσης της κεφαλής και του σώματος καθώς και τον έλεγχο της στατικής και δυναμικής ισορροπίας.
Συμπτώματα σε διαταραχή του αιθουσαίου συστήματος
Οι ασθενείς με διαταραχή του αιθουσαιου συστήματος, παραπονιούνται για ζάλη, ίλιγγο, ναυτία, προβλήματα ισορροπίας, πτώσεις και δυσκολία στην συγκέντρωση. Μπορεί επίσης να αναφέρουν θολή όραση κατά την διάρκεια δραστηριοτήτων που απαιτούν κινήσεις της κεφαλής, καθώς βαδίζουν, ή όπως για παράδειγμα όταν κοιτάζουν ταμπέλες σε πολυκαταστήματα ή διαβάζουν πινακίδες καθώς οδηγούν. Η παραμονή των συμπτωμάτων οφείλεται κυρίως στην καθυστέρηση της κεντρικής αντιρρόπησης.
Αποτελέσματα των ασκήσεων αιθουσαίας αποκατάστασης
Έχει αποδειχθεί ότι οι ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης μειώνουν τη ζάλη, βελτιώνουν την στατική και δυναμική ισορροπία, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο πτώσης, και βελτιώνουν την οπτική οξύτητα κατά τη διάρκεια της κίνησης της κεφαλής. Πιο αναλυτικά, η αιθουσαία αποκατάσταση βοηθά:
- Στην βελτίωση της σταθερότητας της στάσης
- Στην μείωση των συμπτωμάτων ζάλης – ιλίγγου – ναυτίας
- Στην διευκόλυνση στην αλλαγή ή τροποποίηση της αιθουσαίας λειτουργίας
- Στην βελτίωση της σταθερότητας της βάδισης (συμπεριλαμβανομένου του δυναμικού έλεγχου ως απάντηση σε αιφνίδιες – απρόοπτες διαταραχές της)
- Στην βελτίωση των κινήσεων που σχετίζονται με τα συμπτώματα
- Στην διόρθωση υπερεξαρτήσεων (ακατάλληλη αισθητηριακή επιλογή) από τα οπτικά ή σωματοαισθητικά ερεθίσματα
- Στην μείωση του άγχος και την σωματοποίηση αυτού
- Στην διευκόλυνση της επιστροφής στις φυσιολογικές καθημερινές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένου της συνηθισμένης φυσικής δραστηριότητας, της οδήγησης και της επιστροφής στην εργασία.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα της αιθουσαίας αποκατάστασης
Αρκετοί παράγοντες συμπεριλαμβανομένου : ηλικία, φύλλο, ο χρόνος μεταξύ έναρξης των συμπτωμάτων και έναρξης της αιθουσαίας αποκατάστασης, τα συνοδά προβλήματα υγείας και η χρήση κατασταλτικής αγωγής, έχουν αξιολογηθεί για την επίδραση τους στην έκβαση της αιθουσαίας αποκατάστασης. Η ηλικία και το φύλλο δεν επιδρούν αρνητικά στην βελτίωση των συμπτωμάτων από την αιθουσαία αποκατάσταση, ενώ έχει βρεθεί ότι η μακροχρόνια χρήση κατασταλτικής αγωγής, η συνοσηρότητα και ο χρόνος μεταξύ έναρξης των συμπτωμάτων και της έναρξης της αιθουσαίας αποκατάστασης παίζουν σημαντικό ρόλο στην έκβαση των αποτελεσμάτων από την αιθουσαία αποκατάσταση.
Πιο αναλυτικά, η πρώιμη παρέμβαση βελτιώνει την αποτελεσματικότητα της αιθουσαίας αποκατάστασης. Γι αυτό το λόγο, η αιθουσαία αποκατάσταση θα πρέπει να ξεκινά όσο πιο σύντομα γίνεται από την έναρξη των συμπτωμάτων. Σε πολλές μελέτες αναφέρεται ότι η πρώιμη παρέμβαση αιθουσαίας αποκατάστασης μετά από αιθουσαία βλάβη, μειώνει τις πτώσεις, βελτιώνει τ5ην ποιότητα των καθημερινών δραστηριοτήτων καθώς και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Συννοσηρότητες όπως, άγχος – κατάθλιψη, ημικρανίες και περιφερική νευροπάθεια φαίνεται να επηρεάζουν αρνητικά τα αποτελέσματα της αιθουσαίας αποκατάστασης. Τέλος, η μακροχρόνια χρήση ηρεμιστικών και υπναγωγών μπορεί να επηρεάζουν αρνητικά την αποκατάσταση.
